Komentatorzy życia społecznego
Życie społeczne Kolejnym przedstawicielem realizmu był - współczesny Eliot - William Makepeace Thackeray (1811-1863). Jednakże wydaje się, że nie był on w takim stopniu jak Eliot zdeklarowanym realistą. Pisarz ten w swojej twórczości sprawnie posługiwał się parodią, ośmieszając konwenanse, próżność i snobizm społeczeństwa, w którym przyszło mu żyć. O jego powieściach mówiono, że są kroniką życia społecznego. Spośród angielskich twórców okresu realizmu sławę zyskali też Charles Dickens (1812-1870), Thomas Hardy (1840-1928) i Anthony Trollope (1815-1882). Ich twórczość, osadzona w realiach epoki, stanowiła zarówno komentarz do życia społecznego, jak i psychologiczne studium jednostek zmagających się z problemami owych czasów. W literaturze polskiej tamtego okresu problematyką społeczną zajmowali się tacy autorzy jak Bolesław Prus (Placówka, Lalka), Eliza Orzeszkowa (Nad Niemnem, Cham) i Henryk Sienkiewicz (Rodzina Połanieckich). Co charakterystyczne dla wielu pisarzy tego okresu, byli oni również znanymi publicystami.
Czerpiąc z własnego doświadczenia
Realizm jako ruch Realizm jako ruch artystyczny wywodzi się z XIX-wiecznej Francji i kraj ten, rzecz jasna, dał światu pisarzy, których zalicza się do grona najwybitniejszych twórców kierunku. Na szczególne wyróżnienie zasługują dwa nazwiska. Pierwszym z nich był Marie Henri Beyle (1783-1842), piszący pod pseudonimem Stendhal. Zanim zasiadł do pisania powieści, zwykł był studiować własne stany emocjonalne, przypatrując się sobie chłodno i z rezerwą. Chciał w ten sposób -jak sam utrzymywał - "poznać ludzkie serce." Swe spostrzeżenia skrzętnie zapisywał w pamiętniku, który prowadził między 18 a 30 rokiem życia. Gdy miał blisko 50 lat, opublikował powieść Czerwone i czarne (1830), na kartach której śledzi! losy prowincjonalnego bohatera, Juliana So-rela, we Francji doby restauracji. Dziewięć lat później wydano kolejne wielkie dzieło pisarza -Pustelnia parmeńska. Akcja powieści toczy się w małym włoskim dworku. Obydwie powieści uznano za godne uwagi. Poruszono w nich polityczne kwestie. Doświadczenie w nich przedstawione są szczegółowe i różnorodne.